De economische terugval is in alle lagen van het bedrijfsleven voelbaar. De afname van de groei weerhoudt de bedrijven van nieuwe investeringen. De Formule 1 wordt, gedreven door sponsorgelden, zwaar getroffen. Een drastische kostenbeperking lijkt dan ook onvermijdelijk... 

Men zegt wel dat sinds de aanslagen in de VS op 11 september de wereld niet meer hetzelfde is. Op economisch gebied is dit zeker waar. De VS balanceerden op het randje van een recessie en ook in Europa waren de gevolgen duidelijk voelbaar. De onzekerheid sloeg toe en dat ging ten koste van het o zo belangrijke vertrouwen van investeerders. Voor de Formule 1-teams zijn de effecten inmiddels heel duidelijk voelbaar. Bedrijven zien steeds vaker af van sponsoring.

Het was voor veel teams dan ook moeilijk om de begrotingen voor 2002 rond te krijgen. Waar de bomen een paar jaar geleden nog tot in de hemel leken te groeien en zelfs teams als Arrows en Minardi grote sponsors aan zich wisten te binden, werd de spoeling de afgelopen winter wel heel dun. Zo verloor Jordan na zes jaar hoofdsponsor Benson & Hedges. Het wist logistiek specialist DHL op het laatste moment te strikken als vervanger, maar het zag haar budget daarmee dramatisch dalen van $100 miljoen vorig jaar naar krap $70 miljoen voor 2002.

Prost Grand Prix leek zeker van een nieuwe hoofdsponsor uit de elektronicabranche, maar de gevolgen van 11 september die met name in de technologiesector groot waren, deden het bedrijf alsnog terugkomen op de deal. Als gevolg daarvan bleek het team halverwege januari niet meer te redden. En ook Jos Verstappen zal zich verbijten bij de recente ontwikkelingen. Het terugtreden van sponsor Chello en de slechte vooruitzichten voor Arrows-sponsor Lost Boys lijken de belangrijkste redenen achter het ontslag van de Nederlander.

Met bovendien het algehele Europese verbod op de tabaksreclame, dat vanaf 2007 van kracht wordt, lijkt de nabije toekomst voor de teams er niet al te rooskleurig uit te zien. De tabaksindustrie is al sinds het einde van de jaren '60 veruit de grootste investeerder in de Formule 1. Doordat diverse EU-landen, waaronder ook Nederland, al voor 2007 'tabaksvrij' willen zijn, lijkt het niet ondenkbaar dat deze bedrijven al binnen een paar jaar zullen afdruipen. Momenteel zijn er al enkele teams, waaronder BMW.Williams en Jaguar vrij van tabakssponsoring. De andere teams lijken dit voorbeeld dus op korte termijn te moeten volgen. 

Het lijkt echter niet eenvoudig om een branche te vinden, waarin bedrijven dezelfde sommen op tafel zullen leggen. Momenteel zijn met name de telecomsponsors in trek, maar ook in deze branche zijn de nodige klappen gevallen. Neem alleen ons eigen KPN maar als voorbeeld. De afgelopen tijd zijn de diverse overnames niet van de lucht geweest en dus zal het aantal sponsors uit deze branche beperkt zijn. 

Zoals de FIA al eerder aangaf, lijken momenteel de grootste mogelijkheden in Azië te liggen. De Aziatische economie is bezig aan een enorme opmars. Minardi is het eerste team dat dit heeft begrepen. Paul Stoddart heeft zich met het aantrekken van Alex Yoong gericht op de Maleisische markt. Sinds daar in 1999 voor het eerst een Grand Prix is gehouden, is de Formule1 er immens populair. Het succes van Stoddart lijkt bezegeld, doordat hij de Maleisische overheid heeft weten te strikken als hoofdsponsor van het team. Het budget van Minardi is hierdoor gestegen van $47 miljoen naar ruim $83 miljoen.

Desondanks lijkt er voor de teams op korte termijn niets anders op te zitten dan forse bezuinigingen door te voeren. Om die reden kwamen de teams in de week voor de Grand Prix van Maleisië bijeen. Er circuleren een aantal ideeën die tot kostenbesparing kunnen leiden.

Zo pleitte Jaguar-baas Niki Lauda voor het beperken van het aantal motoren dat per weekend ingezet mag worden. De Oostenrijker beweert dat door een beperking tot twee motoren per weekend voor een jaarlijkse besparing van ruim $15 miljoen kan worden gezorgd. Dit lijkt aannemelijk voor Jaguar, dat geïntegreerd is met Cosworth, maar het is de vraag of dit ook geldt voor de andere teams. Het zou betekenen dat de ontwikkelingskosten per motor omhoog gaan. Dit zou met name voor de kleinere teams met leasemotoren voor problemen zorgen. Het lijkt bovendien niet aannemelijk dat de motorenleveranciers hierin toe zullen stemmen. Bij extreme problemen bij aanvang van het weekend zou de deelname aan de race bedreigd kunnen worden. Problemen zouden breed worden uitgemeten in de media, wat zeker niet in het belang is van de grote merken.

Een ander voorstel is het verplicht stellen van levering van motoren aan meer dan een team. Verscheidene merken doen dit al, waaronder Ferrari, Cosworth en Honda. Een gebod op dit gebied zou met name een voordeel zijn voor de kleinere teams, die hierdoor met aanzienlijk lagere kosten zouden uitkomen. De leveranciers zijn hier uiteraard niet bij gebaat. Zij halen veel publiciteit met de verbintenis aan één specifiek team en voor hen zou het juist hogere kosten met zich meebrengen.         

Een derde oplossing zou het drastisch beperken van testsessies zijn. Met name Jacques Villeneuve is hier een groot voorstander van. Door testverboden zoals afgelopen winter in te voeren, zouden de kosten van het afhuren van circuits etc. worden beperkt. Door daar tegenover een groter aantal Grand Prix' te zetten zou volgens hem de Formule 1 spannender worden. Dat laatste valt echter te betwijfelen. Nu al is het duidelijk dat de kleinere teams moeilijk mee kunnen komen met de topteams. Iedere testsessie is voor hun ontwikkeling van groot belang. Temeer omdat ze over minder simulatiemogelijkheden beschikken, zouden de verschillen op termijn alleen maar groter worden.

Met name de belangen van de motorenleveranciers bemoeilijken de discussies. De belangen van sommige teams botsen op veel vlakken met die van de merken. De topteams kampen met een dilemma, omdat zij in eerste instantie voor hun alliantie met de motorenleveranciers moeten opkomen, maar anderzijds ook voor de belangen van de Formule 1 als geheel, want zoals Ferrari-president Luca Di Montezemolo eerder al verwoordde: "Zonder de kleine teams is er geen Formule 1." Zeker gezien het feit dat de fabrikanten nog steeds van plan zijn om vanaf 2007 een eigen serie te starten is het van belang hierbij niet over een nacht ijs te gaan.

Ondanks de tegenvallende vooruitzichten hebben de teams in 2002 samen toch ruim 26% meer te besteden dan vorig jaar. Dit komt niet in de laatste plaats door de toetreding van Renault en Toyota. Met name Toyota beschikt over een budget dat die van andere teams ver overschrijdt. Naar verluidt hebben de Japanners $1 miljard geparkeerd voor uitsluitend F1-doeleinden. Het valt niettemin op dat dat Toyota in het lijstje van teambudgetten 2002 slechts een vierde plaats inneemt. Het toont aan dat men rationeel investeert en het geld zeker niet over de balk smijt.

Van alle teams staat Ferrari andermaal bovenaan het lijstje. Het totaal van $302,4 miljoen komt voort uit de verbintenissen met Philip Morris, het verwantschap aan de Fiat/Agnelli Holding en het nieuwe sponsorcontract met telecomgigant Vodafone. McLaren moet het met $15 miljoen minder doen en zij worden gevolgd door de nieuwkomers Renault en Toyota. BAR Honda gaf in haar eerste drie seizoenen onder Craig Pollock $500 miljoen meer uit dan was begroot. Het beschikt desondanks over een budget van $235,4 miljoen, merendeels gefinancierd door moederbedrijf BAT. Sauber presteerde uitzonderlijk in 2001 met een vierde plaats bij de constructeurs. Die resultaten stellen het team in een nog groter aanzien als je bedenkt dat het die positie met een budget van minder dan $83 miljoen heeft bereikt. Dit seizoen overschrijdt het teambudget van Sauber Petronas net de $100 miljoen-grens, maar dat is nog altijd veel minder dan wat Jaguar en Jordan te besteden hebben.

Van de budgetten wordt zo'n 6% besteed aan de salarissen van de coureurs. Michael Schumacher is ook in 2002 de meest verdienende sporter ter wereld met een salaris van $32 miljoen. Hij wordt gevolgd door Jacques Villeneuve, die het bij BAR niet van de resultaten moet hebben, maar wel een slordige $21 miljoen opstrijkt voor bewezen diensten. Ralf Schumacher tekende vorig jaar een nieuw contract bij BMW.Williams. Het brengt hem op hetzelfde salarisniveau als Eddie Irvine bij Jaguar: $12 miljoen.

Vergelijken we de cijfers met vorig jaar dan zien we dat Giancarlo Fisichella er als enige op achteruit is gegaan. Zijn contract van $8 miljoen werd door Renault niet verlengd en dus rijdt de Italiaan nu voor $5 miljoen bij Jordan. Dat team moet naast Fisichella en Sato ook Heinz-Harald Frentzen betalen. Frentzen had al een contract voor dit jaar voor hij door Jordan werd ontslagen. Het brengt Frentzen in de top-5 van meest verdienende coureurs, aangezien hij ook bij Arrows het nodige zal verdienen.

Een ander opvallend detail is de stijging van het inkomen van Kimi Raikkonen. Bij Sauber mocht de Fin vorig jaar ter- nauwernood debuteren voor een jaarsalaris van $100.000. Nu staat hij bij McLaren op de loonlijst voor maarliefst $8 miljoen! Hij verdient daarmee op papier overigens even veel als David Coulthard, die daar toch al een paar jaartjes rijdt!

Het is andermaal een bewijs dat het heel snel kan verkeren. De problemen voor de teams zijn op het eerste oog dan niet zichtbaar, de teambazen zijn nerveus. Zo explosief als de interesse voor F1 in het bedrijfsleven het afgelopen decennium is toegenomen, zo gemakkelijk kan het ook weer over gaan. Alles valt of staat bij sponsoring en dat heeft in moeilijke tijden nu eenmaal de laagste prioriteit. Het zal interessant zijn om te zien welke preventieve maatregelen de teams bereid zijn te nemen. Alleen de tijd zal leren hoe het verder gaat.

Jordan's deal met hoofdsponsor DHL is niet uit luxe ontstaan.

Zonder de aanslagen van 11 september had Prost Grand Prix wellicht nog bestaan...

Ferrari zal na 2006 op zoek moeten naar een vervanger voor hoofdsponsor Marlboro.

Niki Lauda stelde voor slechts twee motoren per weekend in te zetten.

Wellicht minder kosten voor de motoren?

Toyota heeft voor de komende jaren de beschikking over zo'n $1 miljard!

Michael Schumacher is de meest verdienende sporter ter wereld.

Opvallend: de salarisstijging van Raikkonen van $100.000 naar $8 miljoen bij McLaren!